ریچارد بنت خواستار پاسخگویی طالبان در قبال سرکوب خشن معترضان در هرات شد

عزیزی
آقای بنت امروز (سه‌شنبه، ۱۹ جوزا) با انتشار مطلبی در شبکه اجتماعی ایکس (توییتر سابق)، رفتار نیروهای طالبان با شهروندان معترض را دهشت‌افگنانه خواند و تاکید کرد که عاملان این خشونت‌ها باید مورد بازخواست قرار گیرند.
گزارش‌گر ویژه‌ی سازمان ملل در یادداشت خود نوشت: «اکنون زمان کاهش تنش‌ها، احترام به آزادی بیان شهروندان، به‌ویژه زنان و دختران، و جلوگیری از آسیب‌های بیش‌تر است. افرادی که مسئول این خشونت‌ها هستند باید پاسخ‌گو شناخته شوند.»
این واکنش پس از آن صورت گرفت که صبح امروز، ده‌ها تن از شهروندان در منطقه‌ی جبرئیل هرات در اعتراض به بازداشت شماری از زنان توسط مأموران امر به معروف و نهی از منکر طالبان به جاده‌ها آمدند. این تجمع مسالمت‌آمیز با برخورد شدید نظامیان طالبان مواجه شد و نیروهای این گروه برای متفرق کردن معترضان از شلیک مستقیم، ضرب‌وشتم و تهدید استفاده کردند.

رویداد امروز در شهرک جبرئیل هرات و نوع مواجهه طالبان با اعتراضات مردمی را می‌توان از چند زاویه کلیدی مورد تحلیل و ارزیابی قرار داد:

۱. هراس ساختاری از اعتراضات مدنی و زنان
ریشه اصلی برخورد خشن طالبان با تجمع امروز، ترس بنیادین این گروه از شکل‌گیری هرگونه هسته مقاومت مدنی است. بازداشت زنان به بهانه‌های مختلف و واهمه از واکنش جامعه، طالبان را وادار می‌سازد تا برای جلوگیری از تسری این اعتراضات به سایر نقاط، به سریع‌ترین و خشن‌ترین روش ممکن یعنی شلیک مستقیم و ضرب‌وشتم متوسل شوند. این رفتار نشان می‌دهد که گروه حاکم، اعتراض مسالمت‌آمیز را نه یک حق شهروندی، بلکه یک تهدید امنیتی مستقیم علیه بقای خود تلقی می‌کند.

۲. جبرئیل هرات؛ بافت اجتماعی و حساسیت‌های سیاسی
منطقه جبرئیل هرات دارای بافت اجتماعی خاصی است که پیش از این نیز شاهد تحرکات مدنی و فرهنگی بوده است. برخورد مأموران طالبان در این ساحه نشان‌دهنده یک روی‌کرد هدف‌مند برای مرعوب ساختن جوامعی است که پتانسیل بالایی برای ایستادگی در برابر دستورات سخت‌گیرانه دارند. طالبان با ایجاد فضای رعب و وحشت در این مناطق تلاش می‌کنند مانع از شکل‌گیری همبستگی‌های محلی شوند.

۳. بن‌بست مشروعیت داخلی و اتکا بر ابزار سرکوب
استفاده از واژه‌ی دهشت‌افگنانه توسط ریچارد بنت برای توصیف رفتار طالبان، نشان‌دهنده ماهیت چریکی و غیرنهادی رفتارهای این گروه در مواجهه با نظم شهری و قوانین حقوق بشری است. طالبان به دلیل فقدان مشروعیت داخلی و مبتنی نبودن حکومت‌داری‌شان بر رضایت عامه، هیچ ابزار تفاهیمی جز لوله‌ی تفنگ برای مدیریت بحران‌های اجتماعی ندارند. عدم وجود تفکیک میان نیروی پولیس شهری و جنگ‌جویان نظامی باعث می‌شود که هرگونه تجمع مدنی با ابزار جنگی پاسخ داده شود.
۴. چالش پاسخ‌گویی و مصونیت از مجازات
تاکید گزارش‌گر سازمان ملل بر پاسخگو ساختن عاملان خشونت، به یک خلاء بزرگ در ساختار کنونی افغانستان اشاره دارد: مصونیت مطلق از مجازات برای نیروهای طالبان. مأموران این گروه دست خود را در اعمال هرگونه تکانه‌ی خشونت‌آمیز باز می‌بینند، چرا که هیچ نهاد عدلی و قضایی مستقل یا رسانه آزادی وجود ندارد که آن‌ها را به چالش بکشد.
نتیجه‌گیری
رویداد امروز جبرئیل هرات بار دیگر اثبات کرد که رفتارهای طالبان در قبال حقوق اساسی شهروندان، به‌ویژه حق آزادی بیان و تجمع، تفاوت ماهوی با گذشته نکرده است. بازداشت زنان به عنوان جرقه‌ی اصلی این اعتراض و متعاقباً سرکوب خشن آن، نشان‌دهنده تعمیق شکاف میان جامعه و گروه حاکم است؛ شکافی که سرپوش گذاشتن بر آن با استفاده از شلیک مستقیم، تنها پتانسیل انفجار اجتماعی را در میان‌مدت افزایش خواهد داد.