شلاق بر چهرهی شب حنابندان؛ وقتی عروس در شب حنا در محبس طالبان بسر میبرد
بازداشت یک تازهعروس در آستانه شب عروسی؛ افراطگرایی مفرط یا استراتژی کوچ اجباری و تثبیت قدرت با تحقیر ملت؟
عزیزی
در جامعهای که حرمت خانواده و حریم زنان، خط سرخ و سنتی جامعه به شمار میرود، گروه طالبان در تداوم رفتارهای افراطی خود، این بار مرزهای اخلاقی و سنتی را جابجا کرده است. منابع آگاه در هرات تایید میکنند که شبهنظامیان این گروه، یک بانوی جوان را درست چند ساعت پیش از آغاز مراسم عروسیاش، در هرات بازداشت و روانه محبس کردهاند؛ اقدامی که نشاندهنده اوج بیاحترامی به کرامت انسانی و حریم خصوصی شهروندان افغانستان است.
این دختر جوان روز شنبه برای خرید لوازم مراسم حنابندان خود به مجتمع تجارتی «الماس شرق» در شهر هرات رفته بود، اما به جای بازگشت به خانه و پوشیدن لباس عروس، شب را در سلولهای تاریک محبس هرات سپری کرد. او سرانجام پس از یک شبانهروز بازداشت، ساعت ۴ عصر روز یکشنبه به ادارهی امر به معروف و نهی از منکر طالبان منتقل شد و در آنجا، در حضور خانوادهاش مجبور به امضای تعهدنامهی اجباری گردید؛ تعهدی مبنی بر اینکه اگر بار دیگر با پوشش مورد تایید این گروه (مانند مانتو یا نداشتن روبند) دیده شود، به شش ماه حبس محکوم خواهد شد.
برخورد خشونتآمیز با دختری که در آستانه سپیدبختی و در تدارک شادترین شب زندگیاش بود، فراتر از یک مسئله انضباطی یا مذهبی، نشاندهنده یک بحران عمیق ساختاری است. این رویداد، نماد عینی اوج تحقیر یک ملت است؛ جایی که حتی حرمت ناموس و رسوم دیرینه مردم نیز در پای استبداد قربانی میشود. در این میان، پرسش اساسی این است که طالبان با وضع این محدودیتهای خفقانآور و هجوم به حریم خصوصی مردم، دقیقاً چه هدفی را دنبال میکند؟
تحلیلگران رفتارشناسی این گروه را در دو سناریوی عمده تبیین میکنند:
۱. تثبیت قدرت از طریق ایجاد رعب و وحشت عمیق (ترور روانی). طالبان به خوبی میداند که مشروعیت داخلی و بینالمللی ندارد. بنابراین، برای بقای خود متوسل به عریانترین شکل قدرت، یعنی سرکوب بدن زنانه و گروگانگیری آرامش روانی خانوادهها میشود. بازداشت یک عروس در شب حنابندان، پیامی واضح به کل جامعه دارد: هیچکس، در هیچ شرایطی و در هیچ سطحی از شادی یا غم، از تیغ سانسور و سرکوب ما در امان نیست. این پیام، ارادهی مقاومت مدنی را در نطفه خفه میکند.
۲. پروژه کوچ اجباری و یکدستسازی جامعه: هدف ثانویه و پنهان این لایههای افراط، فراری دادن طبقه تحصیلکرده، شهرنشین و پایبند به آزادیهای مدنی است. وقتی فضا برای زندگی، حتی برای خرید یک شب عروسی، ناامن و شرمآور شود، خانوادهها چارهی جز ترک وطن نخواهند داشت. این استراتژی به طالبان کمک میکند تا جغرافیای افغانستان را از منتقدان و طبقه پویا خالی کرده و آن را به جامعهی کاملاً مطیع، تودهی و بدون مقاومت تبدیل کند.
گسترش موج بازداشتها در هرات
این حادثه تکاندهنده، مشتی نمونه خروار است. طالبان از روز شنبه موج گسترده و بیسابقهی از بازداشت زنان و دختران جوان را در سراسر شهر هرات آغاز کرده است. گزارشها حاکی از آن است که دهها زن جوان صرفاً به دلیل پوشیدن مانتو یا نداشتن روبند، از جادهها و مراکز خرید شلوغ ربوده شدهاند.
نقاط کلیدی شهر کهنه هرات، از جمله جاده لیلامیها، نخودبریزیها، طلافروشان، مجتمع تجارتی الماس شرق در جاده ولایت و فروشگاههای جاده ۶۴ متره، به میدان جنگ طالبان علیه زنان تبدیل شدهاند. همچنین در آخرین اقدامات، روز یکشنبه دستکم ۹ زن جوان دیگر نیز در منطقه غربنشین جبرئیل هرات بازداشت و به مکانهای نامعلومی منتقل شدهاند.
این مداخلات فراتر از حد، اکنون جامعهی سنتی افغانستان را با این واقعیت تلخ روبرو کرده است که طالبان نه تنها به قوانین حقوق بشری؛ بلکه به کدهای اخلاقی و ناموسی جامعهی که ادعای رهبری آن را دارد نیز هیچگونه تقیدی ندارد.