پیامدهای ناگوار بازداشت زنان در هرات؛ زنگ خطری برای امنیت اجتماعی و حریم شهروندان

عزیزی

بازداشت دست‌کم ۶۰ زن و دختر جوان توسط نیروهای طالبان در جاده‌ها و مراکز خرید هرات، فضای این ولایت را به شدت ملتهب کرده و موجی از خشم و نگرانی را در میان شهروندان برانگیخته است. این بازداشت‌ها که به اتهام نوع پوشش در مناطقی چون لیلامی‌فروش‌ها و جاده ۶۴ متره رخ داده، حتی دامن‌گیر یک زن باردار نیز شده است؛ این در حالی است که خانواده‌های بازداشت‌شدگان می‌گویند فرزندان‌شان با حجاب کامل در شهر تردد می‌کردند. پنهان‌کاری طالبان و پاسخ‌گو نبودن آن‌ها درباره محل نگهداری و وضعیت این زنان، خانواده‌ها را در بی‌خبری و اضطراب شدیدی فرو برده است.

در واکنش به این رویداد، فعالان مدنی و آگاهان سیاسی این اقدام را فراتر از یک برخورد اداری، و مصداق بارز تعرض به عزت و امنیت روانی جامعه می‌دانند. هم‌زمان، عالمان دینی هرات نیز با انتقاد تند از این رفتارها تأکید کرده‌اند که تحقیر و بی‌حرمتی به زنان با آموزه‌های اسلامی و کرامت انسانی مغایرت دارد و طبق شریعت، دفاع از حریم و ناموس در برابر چنین تعرض‌هایی بر هر مسلمانی فرض است. آن‌ها هشدار می‌دهند که سکوت جامعه در برابر این اقدامات، راه را برای نقض بیش‌تر حقوق شهروندان باز خواهد کرد.

هرات هم‌واره به عنوان پایتخت فرهنگی افغانستان و شهری با بافت اجتماعی پویا، روادار و متکی بر ارزش‌های اصیل اسلامی و مدنی شناخته می‌شد. با این حال، طالبان در ماه‌های اخیر این ولایت را به آزمایش‌گاهی برای اعمال سخت‌گیرانه‌ترین فرامین خود، از جمله اجباری کردن برقع و حذف کامل زنان از فضاهای عمومی تبدیل کرده‌اند.

تحلیل‌گران بر این باورند که این بازداشت‌های هدف‌مند، فراتر از مسئله‌ی حجاب، تلاشی سیستماتیک برای شکستن غرور جامعه‌ی مدنی هرات، خانه‌نشین کردن مطلق زنان و زهرچشم گرفتن از مردم است. هدف قرار دادن امنیت اجتماعی زنان در قلب مراکز تجاری هرات، نه تنها اقتصاد نیمه‌جان خانواده‌ها را فلج می‌کند؛ بلکه با از بین بردن حس مصونیت در فضاهای شهری، هرات را به سمت یک خفقان شدید اجتماعی و بی‌اعتمادی عمیق میان مردم و نهادهای حاکم سوق می‌دهد.