مسدودیت گذرگاه تورخم و فشارهای مرگ‌بار بر تجارت افغانستان

غلام اصغر عزیزی

بر مبنای گزارش‌های دریافتی، طالبان با تهدید مستقیم بازرگانان، تلاش می‌کنند صدای اعتراض را خفه کرده و واقعیت‌های اقتصادی را پنهان سازند. این سیاست‌های پرهزینه، تجارت افغانستان را زیر فشار سنگینی قرار داده و سرمایه‌گذاران را تا مرز نابودی سرمایه‌های‌شان پیش برده است.

خبرگزاری بازگشت گزارش داده است که در پی بسته‌ماندن این گذرگاه حیاتی برای نزدیک به دو ماه، سکتور خصوصی با زیان‌های هنگفت مالی دست‌وپنجه نرم می‌کند. کالاهای صادراتی کشور از جمله میوه‌جات و سبزی‌جات به صورت کامل فاسد شده و از بین رفته‌اند. بازرگانان تخمین می‌زنند که تنها در همین مدت، بخش خصوصی متحمل بیش از یک میلیارد دالر زیان مستقیم شده و پنج میلیارد دالر کالای تجارتی آنان هم‌چنان در پاکستان متوقف مانده است. این زیان‌های مالی کلان، به طور مستقیم بر افزایش قیمت‌ها و کاهش قدرت خرید مردم در داخل کشور تأثیر گذاشته است.

در واکنش به این خسارات، زمانی که شماری از بازرگانان قصد داشتند در ننگرهار یک گردهمایی اعتراضی در پیوند با سیاست‌های تجارتی زیان‌بار طالبان راه‌اندازی کنند، با تهدید مستقیم از سوی ملا غنی برادر، معاون اقتصادی طالبان، مواجه شدند. منابع اتاق تجارت و سرمایه‌گذاری گزارش داده‌اند که به آنان هشدار داده شده است در صورت اعتراض و رسانه‌ای ساختن زیان‌ها، مجازات خواهند شد. معاون فرهنگی اتاق تجارت نیز با ابلاغ این هشدارها، از تاجران خواسته است که از هرگونه صحبت و اعتراض در پیوند با زیان‌های بسته ماندن تورخم خودداری نمایند.

هم‌چنین در پی اعمال مالیات و کرایه‌های سنگین از سوی طالبان، مالکان ۲۷ تانک تیل خصوصی در کابل تانک‌های خود را بسته و فعالیت تجارتی‌شان را متوقف ساختند. این اقدام پس از آن انجام شد که به آنان هشدار داده شد از هرگونه حرکت مدنی در اعتراض به افزایش هزینه‌ها خودداری کنند.

در حالی که بازرگانان از نابودی سرمایه‌ها و شهروندان از افزایش قیمت مواد اولیه به ستوه آمده‌اند، طالبان به جای رسیدگی به بحران، به پنهان‌کاری سازمان‌یافته روی آورده‌اند. آن‌ها ادعا می‌کنند که بسته‌ماندن مرز “هیچ تأثیری” بر قیمت مواد غذایی نداشته و بیش‌تر از افغانستان، این پاکستان است که زیان دیده است؛ ادعایی که آشکارا با واقعیت بازار و رنج مردم در تناقض است.

در یک موضع‌گیری توهین‌آمیز، سخن‌گوی وزارت امر به معروف حکومت طالبان، بحران را تمسخر کرده و اعلام داشت: “قفل دروازه‌های مرزی گم شده است.” آگاهان اقتصادی بر این باورند که چنین اظهاراتی نشان می‌دهد بخش‌هایی از ساختار طالبان نه تنها درک درستی از بحران ندارند؛ بلکه دشواری مردم برای‌شان بی‌ارزش است.

وضعیت کنونی سکتور خصوصی، مملو از ترس و نگرانی است؛ وضعیتی که ناگزیر به خروج سرمایه‌های ملی از کشور شده‌اند. سیاست‌هایی چون بسته‌بودن تورخم، افزایش مالیات‌های تحمیلی، سرکوب اعتراض‌ها و پنهان‌کاری، نتیجه‌ی جز فرسایش اعتماد عمومی و به خطرافتادن معیشت میلیون‌ها شهروند نخواهد داشت.