خبرنگاران در سایه تبعید؛ وقتی قلمهای افغانستان برای بقا، وطن را ترک میکنند
سازمان گزارشگران بدون مرز: افغانستان پس از تسلط طالبان، بزرگترین کانون تبعید اجباری خبرنگاران در جهان است؛ در حالی که صدها فعال رسانهی در کشورهای همسایه در بلاتکلیفی و خطر بازگرداندهشدن بهسرمیبرند.
سازمان گزارشگران بدون مرز (RSF) در آستانه روز جهانی پناهندگان، گزارشی تکاندهنده از وضعیت اصحاب رسانه در افغانستان منتشر کرد که نشان میدهد این کشور پس از بازگشت طالبان به قدرت، به بزرگترین کانون تبعید اجباری خبرنگاران در جهان تبدیل شده است.
طبق دادههای رسمی این نهاد، از سال ۲۰۲۱ تاکنون، دستکم ۶۷۷ خبرنگار و کارمند رسانهی تنها با حمایت مستقیم گزارشگران بدون مرز مجبور به ترک وطن شدهاند؛ آماری که بیانگر آن است که نزدیک به نیمی از کل خبرنگاران تبعیدی تحت حمایت این سازمان در سطح جهان، متعلق به جامعه رسانهی افغانستان هستند.
با این حال، این خروجهای اجباری تنها بخشی از واقعیت بحرانی امروز است. گزارشها حاکی از آن است که روند مهاجرت و فرار خبرنگاران به دلیل تشدید محدودیتهای مرگبار، تهدیدهای امنیتی مستقیم و فشارهای ساختارمند بر رسانهها، همچنان با شتاب ادامه دارد.
در این میان، وضعیت برای کسانی که از کشور گریختهاند نیز چندان امن نیست. هماکنون شمار قابلتوجهی از خبرنگاران افغانستانی که در پی تهدید طالبان مجبور به ترک کشور شدهاند، در کشورهای همسایه بهویژه پاکستان و ایران در شرایطی بسیار دشوار، بدون وضعیت حقوقی مشخص، بلاتکلیف و یا تعدادی در انتظار صدور روادید برای اسکان در کشورهای امن بهسر میبرند. این فعالان رسانهی که به دلیل ترس از بازداشت یا انتقامجویی در کشور خود حضور ندارند، در کشورهای همسایه نیز با کابوس بازداشت و اخراج اجباری مواجهاند.
سازمان گزارشگران بدون مرز با ابراز نگرانی عمیق از تداوم این وضعیت، آزادی رسانهها در افغانستان را در آستانه فروپاشی کامل توصیف کرده و بر ضرورت تسریع در حمایتهای بینالمللی برای انتقال امن خبرنگاران مستقر در کشورهای همسایه به کشورهای مقصد تأکید کرد.