سیاهچاله اطلاعاتی؛ چرا طالبان از هوش مصنوعی و گوشیهای هوشمند میهراسند
تحلیل ریشههای محدودیت دیجیتال و تلاش برای کنترل روایتهای جهانی
عزیزی
روند محدودسازی آزادیهای مدنی در افغانستان، اکنون وارد فاز جدیدی شده است: ممنوعیت استفاده از تلفنهای هوشمند برای کارمندان ادارات دولتی. مرکز خبرنگاران افغانستان با محکوم کردن این اقدام، هشدار داده است که این دستور که از سوی هبتالله آخوندزاده صادر شده، نه تنها راه دسترسی به اطلاعات را میبندد، بلکه گویی دیواری میان دولت و واقعیتهای جامعه ایجاد میکند.
اما پرسش بنیادین اینجاست که چرا یک نظام حاکم، از ابزاری که تنها «اطلاعات» را جابهجا میکند، هراس دارد؟ تحلیلگران معتقدند این ممنوعیت، فراتر از یک تصمیم اداری، واکنشی دفاعی به سه چالش اصلی است:
۱. ترس از افشای فساد: هوشمند بودن گوشیها یعنی دوربینهای باکیفیت و دسترسی سریع به شبکههای اجتماعی؛ ابزاری که میتواند در لحظه، فسادهای مالی یا سوءاستفادههای اداری را به چشم جهانیان بازتاب دهد.
۲. کنترل مطلق بر روایت: طالبان به دنبال مدیریت «روایت رسمی» هستند. گوشی هوشمند، امکان تولید «روایت موازی» را فراهم میکند؛ جایی که حقیقت بدون فیلترِ سانسورِ دولتی، منتشر میشود.
۳. ناامنی اطلاعاتی: در دنیای امروز، اطلاعات، قدرت است. محدود کردن دسترسی کارمندان به تکنولوژی، یعنی محدود کردن قدرت تحلیل و پاسخگویی آنها در برابر پرسشهای جامعه و رسانهها.
این اقدام که در ولایتهایی چون هرات، بلخ و هلمند اجرایی شده، در ادامه سیاستِ «تاریکسازی حقیقت» است تا در سایهی عدم آگاهی، حاکمیت بدون چالش باقی بماند.