پارادوکس اخراج نخبهگان و تکدیگری برای متخصص؛ طالبان در بنبست ناشی از سیاستهای خودساخته
در حالی که افغانستان به دلیل سیاستهای سختگیرانه و سرکوبگرایانه طالبان با خلأ فاجعهبار نیروی انسانی متخصص مواجه است، این گروه در چرخشی متناقض برای جبران این بحران، دست نیاز به سوی ترکیه دراز کرده است.
عزیزی
وزارت تحصیلات عالی طالبان در اقدامی که نماد بارز تناقض در حکومتداری این گروه است، در دیدار با سفیر ترکیه در کابل، خواستار اعزام استادان دانشگاه و پزشکان متخصص ترک برای فعالیت در افغانستان شده است. این درخواست در حالی مطرح میشود که افغانستان تحت سلطه طالبان، در نتیجه سیاستهای انحصارطلبانه و رویکردهای ایدئولوژیک این گروه، با بزرگترین مهاجرت مغزها در تاریخ معاصر خود دست و پنجه نرم میکند.
وضع محدودیتهای شدید، فضای اختناق و فشار بر جامعه علمی و فرهنگی، باعث شده است که بخش بزرگی از کادرهای متخصص کشور، از جمله اساتید دانشگاه، پزشکان، مهندسان و هنرمندان، ناگزیر به ترک وطن شوند. امروز بسیاری از این نخبهگان که روزگاری نه چندان دور، چراغهای دانش و تمدن در افغانستان بودند، در کشورهای همسایه و دوردست، برای بقای خود به سختترین و طاقتفرساترین کارهای یدی؛ از کارگری در مزارع و گاوداریها گرفته تا نظافت و کارهای ساختمانی روی آوردهاند. طالبان در حالی از کمبود استاد و پزشک کمک میطلبد که خود عامل اصلی فروپاشی سرمایههای انسانی کشور بوده است.
این درخواست طالبان، افکار عمومی را با پرسشهای بنیادین و انتقادی مواجه کرده است:
چرا گروهی که با وضع محدودیتهای قرونوسطایی، نخبهگان کشور را متواری و آواره کرد، اکنون با دست گدایی به سراغ کشورهای دیگر رفته است؟
چرا با وجود در اختیار داشتن هزاران نیروی متخصص بومی که به دلیل ناامنی، بیکاری و تهدیدات سیاسی طالبان مجبور به ترک کشور شدهاند، این گروه مسیر بازگشت آنان را هموار نمیکند و در عوض به دنبال جایگزینهای خارجی است؟
چرا با اعمال فشار بر شهروندان، ممنوعیت آموزش و تحصیل زنان و قتل جوانان نخبه به بهانههای واهی، عملاً بنیادهای توسعه انسانی کشور را هدف قرار داده و از بین برده است؟
واقعیت این است که طالبان با حذف نیمی از پیکره جامعه (زنان) از چرخه آموزش و کار، و همچنین حذف متخصصان مرد به دلیل تصفیههای سیاسی و ایدئولوژیک، خود را در بنبستی قرار داده که خروج از آن با درخواست کمک از کشورهای منطقه ممکن نیست. این گروه در حالی به دنبال واردات استاد و پزشک است که متخصصان افغانستانی در سراسر جهان پراکندهاند و تنها مانع بازگشت آنها، فقدان امنیت، آزادی و کرامت انسانی تحت سیطرهی تفکرات افراطی است.
این اقدام نه یک تلاش صادقانه برای بهبود وضعیت آموزشی و درمانی؛ بلکه نوعی فرافکنی برای سرپوش گذاشتن بر فاجعهی است که خود طالبان با دست خود برای ملت افغانستان رقم زدهاند. تا زمانی که این گروه سیاستهای سرکوبگرایانه، محدودیت تحصیل زنان و فضای خفقان را تغییر ندهد، واردات متخصصان خارجی نیز تنها مُسکنی موقت بر پیکره زخمی نظام آموزشی و درمانی خواهد بود که روزبهروز به سوی فروپاشی کامل حرکت میکند.