تقاطع ناهموار علم و محدودیت؛ تلاش سازمان ملل برای پر کردن شکاف دیجیتال در سایه ممنوعیتهای آموزشی
برنامه توسعه سازمان ملل با آموزش هوش مصنوعی به ۲۰۰ جوان، به ویژه زنان محروم از مکتب، در تلاش برای تقویت نیروی کار دیجیتال افغانستان است؛ در حالی که بخش خصوصی از کمبود مهارت رنج میبرد.
غلام اصغر عزیزی
برنامه توسعه سازمان ملل متحد (UNDP) در افغانستان، همزمان با بزرگداشت روز جهانی زنان و دختران در علوم، بر یک تضاد ساختاری عمیق در ساختار آموزشی و اقتصادی این کشور تأکید کرده است.
برنامه «راهحلهای دیجیتال برای بهبود» این سازمان تلاش میکند تا شکاف روزافزون در مهارتهای مرتبط با فناوری، بهویژه هوش مصنوعی و دادهها، را از طریق آموزشهای تخصصی پر کند.
تحلیلهای UNDP نشان میدهد که علیرغم ظهور یک بخش خصوصی نوظهور در افغانستان، اقتصاد دیجیتال به شدت با کمبود نیروی کار ماهر مواجه است. چالش اساسی این است که دسترسی جوانان، بهویژه دختران و فارغالتحصیلان مناطق روستایی، به آموزشهای پیشرفته در حوزههای فناوری و دیجیتال به شدت محدود شده است.
در واکنش به این خالیگاه مهارتی، برنامه توسعه سازمان ملل در بازه زمانی جولای تا نوامبر ۲۰۲۴، دورههای آموزشی فشردهی را برای بیش از ۲۰۰ نفر از جوانان برگزار کرد. هدف اصلی این برنامهها، تجهیز شرکتکنندگان به مهارتهای دیجیتال کاربردی بوده تا شانس اشتغال آنان در بازار کار بهبود یابد.
نکته حائز اهمیت اینجاست که این تلاشهای سازمان ملل در بحبوحه محرومیت سیستماتیک زنان از آموزش عالی صورت میگیرد. پس از تسلط مجدد طالبان در بیش از چهار سال گذشته، دختران و زنان از حضور در مکاتب، دانشگاهها و هرگونه مرکز آموزشی رسمی منع شدهاند.
این گزارش به طور ضمنی نشان میدهد که در حالی که بخش اقتصاد ملی (به هر میزان کوچک) نیاز مبرمی به نیروی کار متخصص در علوم نوین مانند هوش مصنوعی دارد، سیاستهای محدودکننده، کل یک نسل از نیروی کار بالقوه و نیمه این جامعه را از مسیر توسعه مهارتی و حرفهی منحرف کرده است. تلاشهای سازمانهای بینالمللی در این شرایط، نه تنها آموزش مهارت، بلکه تلاشی برای حفظ ارتباط بخشی از جمعیت فعال با دانش جهانی در برابر انزوای تحمیلی است.