تقابل عصر هوش مصنوعی با محدودیت‌های سنتی؛ محدودیت طالبان بر استفاده از تلفن به دانش‌جویان

غلام اصغر عزیزی

در حالی که جهان در آستانه تسخیر مرزهای دانش توسط هوش مصنوعی است و تمامی داده‌های بشری در یک کلید خلاصه می‌شود، عالی‌ترین مرجع تحصیلی در افغانستان، دانش‌جویان را به محدودیت در استفاده از تکنولوژی فرا می‌خواند.

به گزارش رسانه‌های افغانستان، ندا محمد ندیم، وزیر تحصیلات عالی طالبان، در نشستی در دانشگاه ملی علوم زراعتی و تکنالوژی افغانستان در قندهار، بر لزوم استفاده محدود از تلفن‌های هم‌راه توسط دانش‌جویان تاکید کرد. وی مدعی شد که استفاده از موبایل نه‌تنها موجب ضیاع وقت می‌شود؛ بلکه به استعداد، اخلاق و عقیده افراد نیز آسیب می‌رساند.

این اظهارات در حالی مطرح می‌شود که امروزه مرزهای جغرافیایی معنای کلاسیک خود را از دست داده و دسترسی به منابع پژوهشی، کتاب‌خانه‌های دیجیتال و ابزارهای هوش مصنوعی از طریق همین دست‌گاه‌های کوچک، به رکن اصلی آموزش حرفه‌ای تبدیل شده است. دعوت به محدودیت در استفاده از تکنولوژی در محیط‌های اکادمیک، آن هم از سوی متولیان آموزش، پرسش‌های جدی را درباره آینده علمی نسل جدید افغانستان برانگیخته است.

گزارش‌ها نشان می‌دهد که محدودیت‌های طالبان تنها به ابزارهای ارتباطی ختم نمی‌شود؛ بلکه لایه‌های عمیق‌تری از آزادی‌های اکادمیک را هدف قرار داده است.

پیش از این، تدریس ۱۸ مضمون درسی و استفاده از ۶۸۰ عنوان کتاب به عنوان منابع علمی که نیمی از آن‌ها آثار نویسنده‌گان ایرانی است به دلیل آنچه مخالف شریعت و پالیسی نظام خوانده شده، ممنوع اعلام شد.

دانش‌جویان، استادان و کارکنان اداری دانشگاه‌ها ناچارند ظاهر خود را از جمله گذاشتن کلاه و خودداری از اصلاح ریش مطابق دستورات این گروه عیار کنند. گزارش‌ها حاکی از آن است که برای تطبیق این محدودیت‌ها، از روش‌های خشن و تحقیرآمیز نیز استفاده می‌شود.

وزیر تحصیلات عالی طالبان در حالی از مسئولان دانشگاه خواستار فراهم کردن زمینه آموزش عملی شده است که هم‌زمان با وضع محدودیت بر موبایل و اینترنت، دست‌رسی دانش‌جویان به ابزارهای مدرن تحقیق و شبیه‌سازی‌های علمی را محدود می‌کند.

به نظر می‌رسد این سیاست‌ها، دانشگاه‌های افغانستان را به سمتی سوق می‌دهد که در آن به‌جای هم‌گامی با انقلاب دیجیتال جهانی، تمرکز اصلی بر کنترل عقاید و رفتارهای فردی دانش‌جویان قرار گرفته است؛ روی‌کردی که می‌تواند فاصله علمی افغانستان با جهان را بیش از هر زمان دیگری افزایش دهد.