سایهی ترور بر سر پناهجویان؛ فراخوان سازمان ملل برای تحقیق بینالمللی درباره قتل نظامیان پیشین در ایران
واکنش ریچاردبنت و نکوهش سخنگوی وزارت خارجه ایران نسبت به ترور یک جنرال نظامی پیشین حکومت افغانستان و یک همکار نظامی اش در تهران
غلام اصغر عزیزی
در پی وقوع قتلهای زنجیرهای و هدفمند نظامیان پیشین افغانستان در خاک ایران، ریچارد بنت، گزارشگر ویژه حقوق بشر سازمان ملل متحد، سکوت خود را شکست و خواستار انجام تحقیقات مستقل و کامل برای شناسایی عاملان این جنایات سازمانیافته شد.
واقعهی خونین روز چهارشنبه، ۳ جدی، در شهرک ولیعصر تهران که منجر به جان باختن جنرال اکرامالدین سریع و محمد امین الماس شد، موجی از هراس را در میان جامعهی مهاجر و نخبهگان نظامی پیشین ایجاد کرده است. ریچارد بنت با ابراز نگرانی عمیق از این رویداد، تاکید کرد که عدالت نباید قربانی ابهامات سیاسی شود و عاملان این ترورها باید به چنگ قانون سپرده شوند.
این در حالی است که تشییع جنازهی جنرال سریع در تهران، با حضور گسترده و پرشور مهاجران افغان برگزار شد؛ حضوری که فراتر از یک مراسم مذهبی، به یک اعتراض خاموش علیه ناامنی و تروریسم فرامرزی تبدیل گشت.
اگرچه سخنگوی وزارت امور خارجه ایران، اسماعیل بقایی، با تاکید بر امنیت تمامی افراد مقیم در ایران (اعم از پناهجو یا مسافر)، این حملات را نکوهش کرده است،؛ اما نگاهها همچنان به سوی کابل معطوف است. بسیاری از سیاستمداران و فعالان حقوق بشر، از جمله نصیراحمد فایق، سرپرست نمایندگی افغانستان در سازمان ملل، این ترورها را «جنایتی سازمانیافته» و «زنگ خطری جدی» توصیف کردهاند که مستقیم امنیت مخالفان طالبان در کشورهای همسایه را هدف قرار داده است.
گزارشهای مستند نشان میدهد که قتل جنرال سریع و همکارش، یک اتفاق گذرا نیست. پیش از این نیز عباس غلامی، یکی دیگر از نظامیان پیشین، در شهر مشهد به شیوهای مشابه هدف حمله قرار گرفته بود. تکرار این سناریوها در شهرهای مختلف ایران، فرضیهی وجود لیستهای ترور فرامرزی را تقویت کرده است.
اکنون با ورود سازمان ملل به این پرونده، فشارها بر نهادهای امنیتی برای شفافسازی افزایش یافته است. جامعه جهانی و نخبهگان افغانستان انتظار دارند مشخص شود که چگونه هستههای ترور توانستهاند در شهرهای پرتردد ایران، مقامات ارشد نظامی پیشین را شناسایی و حذف فیزیکی کنند.
این گزارشها نشان میدهد که پناهجویان نظامی و سیاسی افغانستان در کشورهای همسایه، بیش از هر زمان دیگری در برابر انتقامجوییهای سیستماتیک آسیبپذیر شدهاند و نیازمند یک چتر حمایتی بینالمللی هستند.