اخراج اجباری و جوخههای اعدام؛ فرجام مرگبار نظامیان پیشین پس از بازگشت به افغانستان
تداوم انتقامجوییهای فرامرزی؛ بازداشت سرباز ارتش سابق پس از اخراج از ایران و موج جدید تیربارانهای خیابانی در شمال افغانستان.
غلام اصغر عزیزی
گزارشهای رسیده از منابع محلی و نهادهای حقوق بشری بار دیگر پرده از سرنوشت تلخ نظامیان پیشین افغانستان برمیدارد که پس از اخراج از کشورهای همسایه، مستقیماً در دام نیروهای امنیتی طالبان گرفتار میشوند. در تازهترین مورد، بازداشت عظیمالله محمدی، سرباز ارتش سابق، موجی از نگرانی را در میان پناهجویان نظامی ایجاد کرده است.
عظیمالله محمدی که حدود سه ماه پیش از ایران اخراج شده بود، دو هفته قبل در کابل توسط نیروهای استخبارات طالبان بازداشت شد. با وجود گذشت زمان، طالبان همچنان درباره سرنوشت و محل نگهداری وی سکوت کردهاند. این مورد تنها نوک کوه یخ از فرآیندی است که در آن اخراج مرزی به بازداشت خودسرانه و ناپدیدسازی قهری منتهی میشود.
علیرغم ادعای طالبان مبنی بر صدور فرمان عفو عمومی، گزارشهای میدانی نشاندهنده تداوم انتقامجوییهای سیستماتیک در روزهای اخیر است.
در فاریاب، گزارشهایی از تیرباران یک عضو سابق نیروهای امنیتی توسط افراد مسلح طالبان منتشر شد.
در بغلان نیز رویداد مشابهی رخ داد که نشان میدهد اعدامهای فراقانونی بدون هیچگونه روند قضایی و به صورت هدفمند در حال اجراست.
این وضعیت نشان میدهد که تهدید علیه نظامیان و فعالان پیشین به مرزهای جغرافیایی افغانستان محدود نمانده است. ترورهای اخیر در تهران و مشهد از یک سو، و بازداشت بلافاصله پس از اخراج از سوی دیگر، نشاندهنده یک تهدید امنیتی برای این افراد است.
طبق گزارشهای سازمان ملل (UNAMA)، از زمان تسلط طالبان تاکنون، صدها مورد قتل هدفمند، شکنجه و بازداشت نظامیان سابق ثبت شده است که بخش بزرگی از آنها بلافاصله پس از بازگشت از ایران یا پاکستان رخ داده است.
اخراج نظامیان و فعالان در معرض خطر به کشوری که در آن با خطر شکنجه و مرگ روبهرو هستند، نقض صریح اصل (عدم بازگرداندن) در حقوق بینالملل است. پرونده عظیمالله محمدی و نظامیان تیرباران شده در فاریاب و بغلان، گواه عینی بر این واقعیت است که برای نخبهگان امنیتی سابق، هیچ نقطهی امنی در افغانستان تحت کنترل طالبان وجود ندارد.