زنگ خطر برای میراث هزارساله؛ اسماعیلیان افغانستان در گرداب تبعیض سیستماتیک طالبان
نصیراحمد اندیشه با هشدار نسبت به «پاکسازی مذهبی تدریجی»، وضعیت پیروان اسماعیلیه را مشابه سرنوشت تلخ اقلیتهای کوچکرده از تاریخ افغانستان توصیف کرد
نصیراحمد اندیشه، سفیر و نماینده دائم افغانستان در جنیوا (سویس)، در واکنش به تشدید فشارهای مذهبی، جامعه اسماعیلیه را بخش جداییناپذیر و صاحبحق در جغرافیای انسانی افغانستان خواند که اکنون با موجی از «تبعیض ساختارمند» روبروست.
اندیشه با اشاره به پیشینه هزارساله پیروان این مذهب در افغانستان، آنها را پاسداران دانش، هنر، شعر و الگوی همزیستی مسالمتآمیز و شکوفایی اقتصادی نامید. با این حال، گزارشها حاکی از آن است که تحت حاکمیت فعلی، این ظرفیتهای تمدنی با تهدیدی وجودی مواجه شدهاند.
بر اساس بیانیه منتشر شده در صفحه «ایکس» این دیپلمات افغان، فشارها بر اسماعیلیان تنها به محدودیتهای اجتماعی ختم نمیشود. وی فهرستی از نقض فاحش حقوق بشر را برشمرده است:
اجبار به تغییر مذهب: فشارهای عقیدتی برای دست کشیدن از باورهای مذهبی.
تغییر کاربری اماکن مقدس: تبدیل «جماعتخانهها» (محل عبادت اسماعیلیان) به مدارس یا کاربریهای دیگر.
آپارتاید اداری: اخراج گسترده کارکنان اسماعیلی از ادارات دولتی.
سرکوب اقتصادی: غصب زمینهای پدری و خشونتهای فیزیکی سازمانیافته.
اندیشه در تحلیلی هشدارآمیز، وضعیت فعلی را با سرنوشت دیگر اقلیتهای افغانستان مقایسه کرد. او یادآور شد که چگونه در طول تاریخ، فشارهای مذهبی و سیاسی باعث خروج هندوها، سیکها، یهودیان، ارمنیها، قیرغیزها و قزاقها از کشور شد؛ روندی که نه تنها تنوع فرهنگی افغانستان را نابود کرد؛ بلکه کشور را به لحاظ سرمایه انسانی و فکری فقیرتر ساخت.
این اظهارات در حالی صورت میگیرد که پیشتر نهاد حقوق بشری «رواداری» در گزارشی مستند، وضعیت شیعیان اسماعیلی را در چهار سال اخیر بحرانی توصیف کرده بود. تحلیلگران بر این باورند که نادیده گرفتن حقوق این اقلیت، بخشی از پروژه بزرگتر یکدستسازی مذهبی است که پیامدهای ناگواری برای ثبات اجتماعی و عدالت در افغانستان خواهد داشت.
آنچه وضعیت اسماعیلیان را در دوره کنونی متمایز میکند، سکوت نسبی رسانهی در برابر فشارهای خاموشی است که بر این جامعه در مناطق دورافتاده (مانند بدخشان و بغلان) اعمال میشود.
تبدیل شدن اعتراض به قوانین طالبان به یک جرم شرعی (که در گزارشهای قبلی به آن اشاره شد)، عملاً راه را برای دفاع حقوقی این اقلیتها در محاکم داخلی بسته است.