عصر خاموشی تصویر در افغانستان؛ کاپیسا، بیستوپنجمین قربانی سیاست
تبدیل تلویزیون ملی به رادیو و انسداد فعالیت رسانههای خصوصی؛ چگونه قانون جدید امر به معروف، افغانستان را به تنها کشور بدون تصویر در جهان تبدیل میکند؟
غلام اصغر عزیزی
مرکز خبرنگاران افغانستان در گزارشی تکاندهنده اعلام کرد که دامنه ممنوعیت نشر تصاویر موجودات زنده اکنون به ولایت کاپیسا رسیده است. طبق این گزارش، تلویزیون ملی در این ولایت عملاً از فعالیت تصویری بازمانده و به رادیو تغییر ماهیت داده است؛ اقدامی که نمادی از عقبگرد رسانهی در قرن بیست و یکم به شمار میرود.
۱. حذف تدریجی و سیستماتیک رسانههای تصویری
کاپیسا اکنون بیستوپنجمین ولایتی است که تحت سیطره قانون جدید امر به معروف طالبان، حق نمایش تصاویر زندهجان را از دست میدهد. وزارت امر به معروف طالبان با این ادعا که نشر تصویر موجودات زنده ناجایز است، در حال اجرای طرحی گامبهگام برای حذف کامل رسانههای تصویری از جغرافیای افغانستان است. این سیاست نهتنها رسانههای دولتی؛ بلکه بقای اندک رسانههای خصوصی باقیمانده را نیز با خطر نابودی کامل مواجه کرده است.
۲. پیامدهای اجتماعی و انزوای اطلاعاتی
ناظران هشدار میدهند که این ممنوعیت، فراتر از یک بحث مذهبی، ابزاری برای سانسور مطلق و جلوگیری از ثبت مستند جنایات، نقض حقوق بشر و واقعیتهای اجتماعی است. وقتی تصویری وجود نداشته باشد، عملاً چشم نظارتی جامعه کور میشود.
این محدودیتها باعث شده است که افغانستان به سمت یک انزوای سیاه حرکت کند که در آن دسترسی به اطلاعات به حداقل رسیده و تعامل با جهان مدرن قطع میگردد.
۳. فشار مضاعف بر آزادی بیان
مرکز خبرنگاران افغانستان این اقدام را نقض صریح آزادی بیان و حقوق اساسی شهروندان میداند. تبدیل رسانههای تصویری به صوتی و محدودیت شدید بر عکاسان و خبرنگاران، نهتنها باعث بیکاری هزاران کادر متخصص شده؛ بلکه جامعه را از حق طبیعی دیده شدن و دیدن محروم کرده است.
این روند، بخشی از استراتژی کلان طالبان برای بازگرداندن جامعه به دهههای تاریک گذشته و تثبیت حاکمیتی است که در آن هیچ تصویری جز آنچه آنها میپسندند، اجازه حیات ندارد.